but

adv. alleen als; met moeite

--------

conj. maar; doch

--------

n. voorwaarde; weerstand; beperking

--------

prep. behalve

--------

v. "maar"

but¹

[ but] 〈zelfstandig naamwoord〉

1 maar ⇒ tegenwerping, bedenking

♦voorbeelden:

1   〈informeel〉 ifs and buts • maren, bedenkingen

     but me no buts • geen gemaar, niks te maren

     〈informeel〉 no buts about it • zeker weten, reken maar

————————

but²

[ bət, 〈sterk〉 but] 〈voornaamwoord; steeds met negatief antecedent〉

1 die/dat niet

♦voorbeelden:

1   not a man but was moved to tears • geen man die niet tot tranen toe bewogen was

————————

but³

[ bət, 〈sterk〉 but] 〈bijwoord〉

1 slechts ⇒ enkel, alleen, maar, pas

2 (en) toch ⇒ echter, anderzijds

♦voorbeelden:

1   he's but a student • het is maar een student

     I could but feel sorry for her • ik kon enkel medelijden hebben met haar

     I know but one • ik ken er maar één

————————

but⁴

[ bət, 〈sterk〉 but] 〈voorzetsel〉

1 behalve ⇒ buiten, uitgezonderd, anders dan

♦voorbeelden:

1   none but father • niemand buiten vader

     all but John • allen behalve John

     who but John? • wie anders dan John?

     he wanted nothing but peace • hij wilde slechts rust

     the last but one • op één na de laatste

     the next summer but one • de zomer na de volgende

————————

but⁵

[ bət, 〈sterk〉 but] 〈leidt vaak elliptische zin in〉

I 〈onderschikkend voegwoord〉

1 〈uitzondering〉behalve ⇒ buiten, uitgezonderd

2 〈voor indirecte rede, na negatief/vragend hoofdwerkwoord〉dat

♦voorbeelden:

1   I cannot (choose) but accept his proposal • ik kan niet anders dan zijn voorstel aannemen

     what could I do but surrender? • wat kon ik doen behalve me overgeven?

2   he did not doubt but that he had failed • hij twijfelde er niet aan dat hij gefaald had

¶ 〈informeel〉 no sooner had she spoken but it appeared again • ze was nog niet uitgesproken of het verscheen opnieuw

II 〈nevenschikkend voegwoord〉

1 〈tegenstelling〉maar (toch) ⇒ niettemin, desondanks

2 〈versterkend en tegenstellend〉en hoe ⇒ wat, maar, en

♦voorbeelden:

1   not a man but an animal • geen mens maar een dier

     young but clever • jong maar sluw

     but then (again) • (maar) anderzijds/ja

     but yet • niettemin

2   he ran but ran! • hij liep, en hoe!

     he ran but fast! • hij liep, en snel ook!

     but no! • nee maar!, nee toch!

     but yes! • maar ja toch!

→ all butall but/, but forbut for/